گز سوای گز انگبین برشی گزی است،که اساسی به کارگیری از دستگاههای ویژه برش به رخ های مختلف، برش داده شده باشد . مقدار رطوبت آن در هر 100 گرم سوای مغز، دربین 5% تا 8.5% است. طول این کاروانسرای تاریخی در قسمت خارج آن از مشرق به مغرب ۹۶ متر و عرض آن از شمال به جنوب ۸۳ متر و در درون کاروانسرا طول صحن آن از مشرق به مغرب چهل متر و عرض آن از شمال به جنوب ۴۰ متراست. ارتفاع شرقی شهر گز از نصفالنهار گرینویج ۵۱ درجه و ۳۹ دقیقه و ۴۰ ثانیه و عرض شمالی آن از خط استوا ۳۲ سکو و ۳۸ دقیقه و گز لقمه اصفهان ۳۰ ثانیه است. در نصیب شمالی زمین یک تالار مزیّن به گچ بری و شاهنشینی دارای دو پستو و در دو سوی آن دو طاق همقواره و پیوسته به هم وجود دارد. این سازه در واقع گوشه ای از عمارت ساخته شده در پیمان قاجار توسط حاج محمدعلیخان کلانتر، فرزند علیاکبر بیگ والی حیطه از پیمان فتحعلی فرمان روا قاجار بوده که شامل ۳ بخش بیرونی (فرهنگسرای کنونی)، اندرونی و کاروانسرا (مجموعاً حدود ۱۰ هزار متر مربع) بوده است. این واحدهای تولیدی ۶۵۰ هزار تن گز ایجاد می‌کنند و آن‌ها را به گز اصفهان به گویش انگلیسی بازار عرضه میکنند. میرزا حسین کرمانی و برادرانش حساس تاسیس گز کرمانی کیفیت تولید گز را بالا برده و گز اصیل اصفهان را با کیفیت مثال زدنی و عالی به صحنه بازگرداندند. لهجه و زبان گزبرخوار زبان گزی ، فرس دیرباز بهصورت قسمتی از زبانهای چهارگانه پهلوی یا این که پهلهای (شهری)، ولایتی (روستایی)، بتری (بریده و کوتاه) و دری که مربوط به ابلاغ و دشت و دره و صحرا بوده است. دلیل تولیدکننده گزانگبین حشره کوچکی به میزان پشه میباشد که بر روی ساقه یا برگهای درخت گزانگبین منزل میسازد. ماده حیاتی گز اصفهان، عصاره و شهدی منحصربهفرد به اسم انگبین یا گزانگبین است که از درختچههایی به این نام یعنی گزانگبین در نواحی خوانسار و بعضا نواحی چهارمحال و بختیاری به دست میآید. سوهان گزی: سوهان گزی در واقع ترکیبی از سوغات اصفهان و سوغات قم بوده و گز مانند مغز باطن سوهان خواهد بود.

ایندکسر